Grote kunsttentoonstelling

Het desolate, industriële karakter van de immense leegstaande hallen van Orgelbouw Verschueren te Heythuysen leent zich uitermate goed voor een kunsttentoonstelling. Vermaarde kunstenaars werken mee aan de tentoonstelling. Aan elk de kunstenaars is een hal toegewezen die ze zelf mogen inrichten. Veel van hun kunst beweegt zich op het raakvlak van kunst en techniek. Alle deelnemende kunstenaars zijn uniek, eigenzinnig en vernieuwend.

De kunstenaars

Het is de organisatie gelukt twee werken van Shinkichi Tajiri (1923-2009) naar Heythuysen te halen. Tajiri, een internationaal vermaard kunstenaar van  Japanse afkomst, had lange tijd zijn atelier in kasteel Scheres te Baarlo. Hij behoorde tot de Cobra-groep en was in 1959 medeoprichter van de Groep Amsterdam.

De inspiratiebron van Ton Oostveen is de droom om te vliegen. Hij toont verbazende luchtkunst. In zijn werk is sprake van een relatie tussen kunst, techniek en wiskunde.

Bernard Visser maakt kunst met een aards karakter. Zijn schilderijen en houten beelden dragen een huid die lijkt op de huid van de aarde zelf.

Kunstschilder Jeroen Vrijsen refereert aan beschouwingen over de maatschappij zoals stedelijke ontwikkeling en architectuur en legt een link tussen culturele identiteit, geschiedenis en toekomst.

Marco Wit is altijd op zoek naar de kern van de dingen. Geïnspireerd door politiek, massamedia, industrie en leger ontstaan bizarre symbolische objecten met een industriële uitstraling.

De beelden van Godelieve Geurts zijn, letterlijk ijzersterk en tegelijkertijd speels, avontuurlijk en poëtisch. Godelieve boetseert plaatstaal, tekent in de ruimte met betondraad en schildert als het ware met kleurrijk sloopijzer.

Natascha Waeyen tekent met gesoldeerd ijzerdraad in de ruimte; het karakter is open, figuurlijk, veelzijdig en spiegelbeeldig. De lichtpiramide aan de rotonde te Heythuysen is van haar hand.

Hip hop, graffiti en streetart geven zin aan het leven van Gart Smits. Hij is net terug van een groot project in Patras Griekenland. In Weert heeft hij het project Philips van Horne gerealiseerd.

 

Graffitiproject met basisschool de Heihorst in Heibloem

Onderwijs is niet alleen taal, rekenen en geschiedenis. Docent Jan Mennen, zelf kunstenaar, vindt het ontzettend belangrijk dat de creativiteit van leerlingen wordt ontwikkeld. Hij was dan ook erg verheugd toen de Stichting Kunst en Cultuur Leudal hem benaderde voor een graffiti project onder leiding van Gart Smits.

Gart, graffiti en street art artiest is net terug uit Griekenland waar hij in Patras betrokken was bijeen torenhoge muurschildering op een groot gebouwencomplex. Hij stelt zelf: graffiti, street art en hip hop hebben mijn leven gered.

De twee hoogste groepen van basisschool de Heihorst te Heibloem hebben op donderdag 16 mei 2019 meegedaan aan een graffiti- en street art workshop. Na een kleine introductiecursus konden ze zich in de openlucht uitleven met spuitbus en verf. En dan blijkt dat jongeren heel wat fantasie en creativiteit huis hebben. Zo wordt ook de interesse voor kunst aangewakkerd; niet alleen bij de kinderen zelf maar ook bij hun ouders.

Tijdens de grote kunsttentoonstelling ’Kunst en Techniek in de oude orgelfabriek’ aan de Dorpsstraat 102 te Heythuysen, die op 16 juni om 14.00 uur door burgemeester Verhoeven geopend wordt, kunt u het werk van de kinderen bewonderen, samen met het werk van de grote meester, Gart Smits, dat speciaal voor deze tentoonstelling op een wand van 4 bij 2 meter een nieuw werk creëert.

 

Fototentoonstelling ‘125 jaar Verschueren Orgelbouw Heythuysen’
  door Heemkundevereniging Heythuysen

Verscholen achter twee statige gevels aan de Dorpstraat van Heythuysen, bevinden zich de leegstaande bedrijfshallen van Orgelbouw Verschueren.  Industrieel erfgoed met een historie van meer dan 125 jaar. De heemkundevereniging heeft daartoe een boeiende fototentoonstelling samengesteld met uniek fotomateriaal uit de lange historie van het familiebedrijf uit Heythuysen.

De oprichter en pionier
Leon Verschueren (1866-1957), de oprichter van het bedrijf, is een bedrijfspionier in hart en nieren en hij begint op 15 mei 1891 met het vervaardigen van orgelpijpen. Hij is een veelzijdig en creatief man met een brede belangstelling. Voor zijn medewerkers is hij een vaderfiguur. Hij koestert zijn werknemers, maar zij geven ook erg veel terug en dat vormt de basis van het succes. Het bedrijf vormt één grote familie en degenen, die gewerkt hebben bij Verschueren zijn voor altijd besmet met het orgelvirus.

 In 1896 wordt het eerste complete orgel gebouwd: een “volledig” (klein) mechanisch orgel voor de Hervormde Noodkerk in Schagen (staat nu in Oudesluis). In 1904 komt Max Bittner als intonateur in dienst; hij is de eerste buitenlandse werknemer. Mede door zijn kennis en kunde groeit de werkplaats uit tot een volledige orgelmakerij. In 1936   wordt Nederlands grootste orgel gebouwd voor de St. Catharinakerk in Eindhoven.

De tweede generatie
Leon I krijgt versterking  van 4 zonen. De oudste, Léon II (1903-1986) zal eind twintiger jaren de algemene leiding van het bedrijf op zich nemen. Emile (1909-1985) krijgt vanaf 1937 de leiding over het filiaal in Tongeren en Frans (1914-1986) krijgt de leiding over pijpenmakerij en intonatie, Ton (1911-1972) krijgt vanaf 1946 de leiding over de administratie, boekhouding en export overzee.

Na de Tweede Wereldoorlog breekt er een gouden tijd aan voor Orgelbouw Verschueren. Veel kerken en hun orgels zijn verwoest, nieuwe kerken worden gebouwd en andere gerestaureerd. Dit leidt tot veel nieuwe opdrachten. In 6 jaar tijd worden er ruim 100 nieuwe orgels gebouwd. Het personeelsbestand wordt uitgebreid tot 60 en in de jaren zestig zelfs tot 95 personen. Het bedrijf wordt steeds meer een economische motor in de gemeente Heythuysen.

Op technisch gebied wijzigt er in de jaren vijftig en begin jaren zestig ook het een en ander, de elektro-pneumatiek verdwijnt geleidelijk en er komen steeds meer orgels met een mechanische tractuur. Steeds meer orgels gaan naar het buitenland, eerst veelal Duitsland, maar ook overzee naar o.a. Canada, Afrika, Japan, Curaçao, Suriname, Verenigde Staten, Zuid Afrika, Nieuw Zeeland, Australië, Argentinië en Chili. Buiten Antarctica bevinden zich Verschueren-orgels in alle continenten.

Mede door Verschueren Orgelbouw ontwikkelt Heythuysen zich tot een open gemeenschap die midden in de wereld staat. Nieuwe personeelsleden komen niet alleen uit Heythuysen en directe omgeving, maar ook uit Duitsland, Friesland en uit het westen van ons land. Ze verblijven bij plaatselijke hotels of ze gaan ’in de kost’ bij diverse gezinnen en vestigen zich na hun huwelijk definitief in Heythuysen. Ook de Franse intonateur Henri Grados verblijft van 1948-1969 als vaste gast enkele maanden per jaar in hotel het Anker.

Medewerkers van Verschueren worden gedurende lange tijd ingezet in het hele land en in het buitenland om orgels te plaatsen. Zo leren ze de wereld kennen en krijgen steeds meer een open, wereldse mentaliteit.

De derde generatie
In 1977 neemt Leon Verschueren (*1947) het bedrijf over. Hij loodst het bedrijf de moderne tijd in. Onder zijn leiding wordt consequent aansluiting gezocht bij historische orgelbouw uit de 17e, 18e en 19e eeuw.
Er worden fraaie restauratieopdrachten binnengehaald met als absolute topper de restauratie/reconstructie van het Van Hagerbeer-orgel in de Pieterskerk te Leiden dat na ca. 4 jaar (1994-1998) nagenoeg volledig wordt teruggebracht in de staat waarin het in 1643 werd voltooid. In dezelfde periode krijgt ook de St. Petruskerk te Roggel een nieuw orgel; het vorige was bij de aardbeving in 1992 onherstelbaar beschadigd.

Ook nieuwbouw krijgt een enorme stimulans. In 1984 wordt het 1000e Verschueren orgel gebouwd voor de St. Lambertuskerk te Wouw. Mede door het opmerkelijke resultaat neemt de vraag naar nieuwbouworgels in het buitenland toe. Nieuwe orgels gaan naar België, Duitsland, Oostenrijk, Italië, Noorwegen, Zweden, Finland, Spanje. Zeer belangrijk zijn: Helsinki (1994), Göteborg (1998),  San Paolo (Italië), Innsbruck (2008) en  Amsterdam (2009).

Een ander opmerkelijk nieuw instrument, opus 1100, is het Bach-orgel in de grote kerk van Dordrecht. Het laatste nieuwe orgel dat in Heythuysen wordt vervaardigd is het orgel voor de kathedraal van het Spaanse Tarragona, waarvoor het contract in 2005 getekend werd. Op 15 juni 2013 wordt het instrument door aartsbisschop Pujol ingezegend en die dag bespeeld door de Spaanse organist Valentino Miseraichs.
(De leiding van het bedrijf is dan inmiddels overgegaan naar de Stichting Verschueren Orgelbouw Ittervoort). Uiteindelijk zijn er meer dan 1100 orgels in Heythuysen gebouwd. Waar u ter wereld u ook bent, altijd kunt u een stukje Heythuysen terugvinden.

De toekomst
Omdat er geen bedrijfsopvolger in de familie is, heeft hij het bedrijf in 2014 in handen gegeven van de Stichting Verschueren Orgelbouw. Het bedrijf is sinds 2015 gevestigd in een modern bedrijfspand te Ittervoort, waar sinds het najaar 2015 de bouw- en restauratiewerkzaamheden worden uitgevoerd.

Foto's: Verschueren Orgelbouw Ittervoort